Het draaien van trapbalusters.

Klik op de foto's voor een grotere afbeelding.

Als amateur houtdraaier wordt je wel eens gevraagd om een knopje of pootje o.i.d. te draaien, maar om zes beukenhouten trapbalusters van ongeveer 1400 x 210 mm. te draaien, is nou niet direct een klus waar je alsamateur houtdraaier voor gevraagd wordt. Maar aangezien ik van uitdagingen hou en zodoende al enige ervaringen in het uitvoeren van bijzondere opdrachten heb opgedaan (zie Getorste zuilen) vond ik ook deze opdracht wel een leuke klus, temeer omdat ik net mijn nieuwe draaibank klaar had. Nadat de nieuwe draaibank zover af is dat er weer gedraaid kan worden ben je uiteraard benieuwd hoe ze zich zal gedragen tijdens het draaien. Nou, hiervoor kreeg ik goed de gelegenheid, de bank was net klaar toen het hout voor trapbalusters werd gebracht.

De opdracht was het draaien van 6 zware beukenhouten trapbalusters van ca. 1300mm. - 1500 mm. x 210 mm. diameter (gewicht ca. 40 - 60 kg.) volgens tekening. De koppen waren separaat gemaakt, gestart ben ik met het draaien van de zuilen. Op de kopse kanten heb ik het middelpunt afgetekend, waarna ik hier gaten van ca. 20 mm. diep heb geboord met corresponderende diameter voor meenemer en centerpunt. Hierdoor vallen meenemer en centerpunt in het hout, wat vanwege veiligheidsoverwegingen is gedaan om te voorkomen dat deze zware balken tijdens het draaien onverhoeds uit de bank zouden kunnen springen.

Met de bank op het laagste toerental was er toch nog enige onbalans, veroorzaakt doordat de hoeken van de balken niet gelijk waren afgeschuind. Door met de elektr. handschaaf aan de zwaarste zijde wat weg te nemen was dit snel verholpen. Met behulp van een hoekijzer van ca. 1000 mm. x 40 x 40 mm. en de oude en nieuwe leunspaanhouder, heb ik nog snel een lange leunspaan gemaakt, waardoor de leunspaan veel minder versteld hoefde te worden.

De zuilen werden geheel recht, met aan de bovenzijde een afgeronde schouder (radius 80 mm),een kraal (diameter 140 mm. x 17 mm.) en een pen (dia. 60 mm. x 60 mm.) voor het monteren van de apart te draaien kop. Met uitzondering van de profilering van schouder, kraal en pen, zijn de zuilen uitsluitend met een grote (50 mm) diep gesmede schrobguts voor-, recht- en glad gedraaid.

Door de lange leunspaan goed parallel in te stellen en vervolgens de wijsvinger als aanslag te gebruiken, de schrobguts wordt hier in de ondergreep vastgehouden, kan zeer goed vlak en redelijk glad gedraaid worden. Voor de profilering van de schouderpartij, is gebruik gemaakt van afsteekbeitel, guts (13 mm) en schuine draaibeitel.

Met een in de elektr. boormachine gemonteerde schuurschijf (dia.120 mm), voorzien van klittenbandsysteem voor het snel verwisselen van de schuurschijven, zijn de zuilen met draaiende bank en boormachine opgeschuurd. Gestart is met korrel 120, oplopend naar korrel 220. De schouderprofilering is met de hand nageschuurd.

De profilering van de koppen bestond uit een grote kraal ( 210 mm diameter x 80 mm) met daarop twee schijven met kwartrondprofiel  (diameter 130 en 90 mm x 20 mm) en als afsluiting een plat bolletje (diameter 40 mm x 20 mm). De koppen zijn eerst eenzijdig opgespannen op een schroefplaat en vervolgens is de kopse kant vlak gedraaid en is hier het gat voor de pen in gedraaid. Op de schroefplaat is vervolgens een klos van 100 x 100 mm opgespannen waaraan een pen van 60 mm x 60 mm. diameter is gedraaid waarop de koppen nu andersom worden opgespannen. De koppen worden gedraaid met het meedraaiend center in positie. Nadat de kop op de juiste diameter is gedraaid, wordt met een aftekenmal de maten van de verschillende schijven uitgezet. Met de afsteekbeitel worden de schijven op een iets te grote diameter afgestoken en wordt met een schrobguts (32 mm) het overtollige hout verwijderd. Voor het afdraaien van de schijven op de juiste maat gebruik ik krompassers, welke ik met de rechterhand tegen het hout druk terwijl ik met de linkerhand met de afsteekbeitel voorzichtig hout afneem. Zodra de juiste maat is bereikt, slipt de krompasser over het hout. Hiermee moet je wel goed opletten dat door te grof hout afnemen de krompasser zich niet vastgrijpt. Met guts (13 mm) en schuine draaibeitel (18 mm) worden vervolgens de rondingen gedraaid. Alvorens de het bovenste platte bolletje geheel af te draaien, wordt de rest eerst zover mogelijk geschuurd voordat het center verwijderd wordt. Hierna wordt het center verwijderd en het bolletje afgedraaid en geschuurd.

Na het draaien van deze balusters is mijn conclusie dat ik best wel een degelijke draaibank heb gebouwd, de bank had geen moeite met deze zware jongens.